اگر به این صفحه رسیدهاید، احتمالاً با یکی از آن خطاهای آزاردهندهٔ اینترنت روبهرو شدهاید که میگوید:
DNS Server Not Responding
our DNS server might be unavailable
یا
No functioning DNS server available
و مرورگرتان مثل یک ماشینی که گاز گرفته ولی حرکت نمیکند، هیچجا نمیرود.
خبر خوب این است که این خطاها هرچند گاهی عجیب به نظر برسند تقریباً همیشه در عرض چند دقیقه قابل رفع هستند.
این راهنما تمام راهحلهای عملی و تستشده را، از سادهترین تا پیشرفتهترین، برای شما مرتب کرده است و برای ویندوز، مک و لینوکس بهطور جداگانه توضیح داده شده است.
در این راهنما
«DNS Server Not Responding» یعنی دقیقاً چه؟
هر بار که آدرس یک وبسایت مثل google.com را در مرورگر تایپ میکنید، دستگاه شما نمیتواند مستقیماً با این نام کار کند. بلکه باید آن را به یک آدرس عددی (مثل 142.250.191.14) تبدیل نماید. همان آدرس IP که کامپیوترها و سرورها از آن برای یافتن یکدیگر در اینترنت استفاده میکنند.
این کار دقیقاً مثل این است که شماره تلفن یک دوست را از کتاب تلفن پیدا کنید: نام دوستتان را میشناسید، ولی برای تماس، به شمارهاش نیاز دارید.
سرور DNS هم همین «کتاب تلفن اینترنت» است.
وقتی پیام «DNS Server Not Responding» ظاهر میشود، یعنی دستگاه شما درخواست تبدیل نام دامنه را فرستاده، اما هیچ پاسخی، نه مثبت، نه منفی دریافت نکرده است.
ممکن است سرور DNS تنظیمشده روی دستگاه یا روتر شما از کار افتاده باشد، یا زمان پاسخدهی آن تمام شده باشد، یا حتی اصلاً قابل دسترسی نباشد.
دلایل رایج این مشکل معمولاً اینها هستند:
• روتر شما خودش از سرور DNS خودش قطع شده،
• کش DNS داخلی دستگاه شما خراب یا منقضی شده،
• فایروال یا آنتیویروس جریان درخواستهای DNS را مسدود کرده،
• یا زیرساخت DNS ارائهدهنده اینترنت شما (ISP) موقتاً دچار اختلال شده است.
راهحل دقیق، بستگی به این دارد که کدام یک از این سناریوها در حالت شما اتفاق افتاده و این راهنما دقیقاً کمک میکند تا آن را تشخیص دهید و در کمترین زمان ممکن رفع کنید.
رایجترین کدهای خطای DNS و معنای واقعیشان
خطاهای DNS در مرورگرهای مختلف و سیستمعاملهای مختلف، با عبارات متفاوتی نمایش داده میشوند. اما همهشان در نهایت به یک چیز اشاره دارند:
**«نام دامنه نتوانست به آدرس IP تبدیل شود»** — یعنی DNS resolution failed.
پس نگران نباشید اگر پیامی مثل «ERR_NAME_NOT_RESOLVED»، «DNS_PROBE_FINISHED_NXDOMAIN» یا «Server not found» دیدید؛ همهشان به همان مشکل اصلی اشاره می کنند.
و راهحلهایی که در اینجا میخوانید، برای تمام این خطاها کاربرد دارند.
از اینجا شروع کنید: سه راهحل سریع و مؤثر
قبل از اینکه وارد جزئیات بشوید، این سه کار ساده را امتحان کنید. در بیشتر موارد، یکی از آنها مشکل را در کمتر از پنج دقیقه حل میکند.
راهحل سریع ۱ – پاککردن کش DNS
دستگاه شما آخرین نتایج جستجوهای DNS را موقتاً در حافظه ذخیره میکند. مثل یک یادداشت کوچک از آدرسهایی که اخیراً پیدا کرده است. اگر این یادداشت قدیمی، نادرست یا خراب باشد، دستگاه دیگر نمیتواند به درستی به سایتها متصل شود.
پاککردن کش، انگار این یادداشت را پاک میکند و دستگاه را وادار میکند دوباره از صفر شروع کند و آدرسها را تازه جستجو کند.
بعد از اجرای دستور، صفحهای که میخواستید باز کنید را دوباره بارگذاری کنید. اگر هنوز باز نشد، بلافاصله به راهحل بعدی بروید.
راهحل سریع ۲ – تعویض سرور DNS با یک گزینهٔ معتبر و عمومی
گاهی روتر یا ارائهدهنده اینترنت شما سرور DNS ضعیف، کند یا ناپایداری را به دستگاهتان اختصاص داده است.
تعویض آن با سرورهای عمومی و پربازدید مثل Google یا Cloudflare، معمولاً در چند ثانیه مشکل را رفع میکند و کاملاً رایگان است.
• سرورهای Google:
اولویت اول: `8.8.8.8`
اولویت دوم: `8.8.4.4`
• سرورهای Cloudflare:
اولویت اول: `1.1.1.1`
اولویت دوم: `1.0.0.1`
راهنمای دقیق تنظیم این سرورها برای هر سیستمعامل را در بخش پایانی این مقاله پیدا خواهید کرد.
راهحل سریع ۳ – ریستارت کامل روتر
بسیاری از خطاهای DNS در واقع از خود روتر نشأت میگیرند، نه از کامپیوتر یا گوشی شما. مثلاً روتر ممکن است اطلاعات DNS خود را از دست داده باشد، یا در مدیریت درخواستها دچار گیر کرده باشد.
برای ریستارت کامل (نه فقط روشن/خاموش کردن سریع)، روتر را از پریز بکشید، دقیقاً **۳۰ ثانیه** صبر کنید — تا تمام بار الکتریکی داخلی آن تخلیه شود — سپس دوباره وصلش کنید.
پس از روشن شدن کامل روتر (معمولاً ۲–۳ دقیقه طول میکشد)، منتظر بمانید تا تمام چراغها ثابت شوند و سپس تست کنید.
این روش «power cycle» نام دارد و هیچیک از تنظیمات روتر را پاک نمیکند.
تمام راهحلها، مرحله به مرحله
اگر سه راهحل بالا مشکل را برطرف نکردند، مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید. هر کدام از این مراحل یک علت احتمالی مجزا را هدف قرار میدهد، پس از هر مرحله، حتماً تست کنید تا ببینید آیا مشکل رفع شده یا نه.
۱. امتحان کردن مرورگر دیگر
اول این را بررسی کنید: آیا مشکل فقط در یک مرورگر (مثل کروم یا فایرفاکس) وجود دارد یا در همهشان؟
مرورگر دیگری باز کنید و همان سایت را در آن بارگذاری کنید. اگر باز شد، مشکل از کش DNS خود مرورگر است — نه از سیستم شما.
بهطور خاص در کروم میتوانید کش DNS داخلی را با رفتن به آدرس `chrome://net-internals/#dns` و کلیک روی دکمهٔ **Clear host cache** پاک کنید.
۲. امتحان کردن دستگاه دیگر
همان سایت را روی دستگاه دیگری در همان شبکه (مثلاً گوشی، تبلت یا لپتاپ دیگری) باز کنید.
• اگر روی دستگاه دیگر باز شد → مشکل مختص دستگاه شماست.
• اگر روی *همه* دستگاههای متصل به شبکه هم این خطا ظاهر شد → مشکل از روتر یا زیرساخت ISP شماست.
۳. ریستارت کردن کامپیوتر
حتی یک ریستارت ساده میتواند بسیار مؤثر باشد: وضعیتهای موقت شبکه را پاک میکند، سرویسهای پسزمینه را دوباره راهاندازی میکند و اغلب خطاهای مقطعی ناشی از تداخل نرمافزاری را بدون نیاز به تنظیمات پیچیده رفع میکند.
پیش از اینکه وارد راهحلهای پیشرفتهتر شوید، این کار را حتماً انجام دهید.
۴. پاککردن کش DNS و تجدید آدرس IP
در ویندوز، این دو کار را میتوانید همزمان انجام دهید — که بسیار موثر است، بهویژه اگر DHCP از قبل آدرس IP قدیمی یا نامعتبری به شما داده باشد.
۵. تغییر دستی سرور DNS
تعیین یک سرور DNS عمومی و قابلاعتماد (مثل Google یا Cloudflare) یکی از موثرترین راهحلهاست. دستورالعملهای گامبهگام آن را در بخش پایانی این مقاله برای سیستمعامل خود پیدا خواهید کرد.
از آدرسهای زیر استفاده کنید:
`8.8.8.8` و `8.8.4.4` (گوگل)
یا
`1.1.1.1` و `1.0.0.1` (کلودفلر)
۶. غیرفعال کردن موقت IPv6
بعضی از خطاهای DNS — بهویژه «ERR_NAME_NOT_RESOLVED» و «No functioning DNS server available» ممکن است ناشی از تداخل بین پروتکل IPv6 و تنظیمات DNS شما باشند.
غیرفعال کردن موقت IPv6 میتواند هم نشان دهد که آیا این تداخل عامل مشکل است، و هم مستقیماً آن را رفع کند.
ویندوز:
Control Panel > Network and Sharing Center > روی اتصال فعال کلیک کنید > Properties > تیک گزینهٔ **Internet Protocol Version 6 (TCP/IPv6)** را بردارید > OK.
مک:
Network < System Settings > اتصال خود را انتخاب کنید > Details > تب TCP/IP > گزینه Configure IPv6 را روی Link-local only تنظیم کنید.
۷. بررسی فایروال و آنتیویروس
درخواستهای DNS از طریق پورت ۵۳ (UDP و TCP) ارسال میشوند. اگر فایروال یا آنتیویروس شما این پورت را مسدود کرده باشد، دستگاه شما بدون هیچ پیام خطا، نمیتواند نام دامنه را تبدیل کند.
فایروال یا آنتیویروس خود را *موقتاً* غیرفعال کنید و تست کنید. اگر مشکل رفع شد، بهجای نگهداشتن فایروال غیرفعال، یک استثنا (exception) برای ترافیک DNS ایجاد کنید.
فقط بهاندازهای فایروال را غیرفعال کنید که تست را انجام دهید و بلافاصله پس از تشخیص علت، آن را دوباره فعال کنید.
۸. غیرفعال کردن آداپتورهای شبکه غیرضروری
اگر دستگاه شما چندین اتصال شبکه دارد مثل اترنت، وایفای و آداپتورهای مجازی (VPN، Docker، VirtualBox و غیره) این آداپتورها ممکن است در فرآیند تبدیل نام دامنه با یکدیگر تداخل ایجاد کنند.
غیرفعال کردن آداپتورهایی که در حال حاضر از آنها استفاده نمیکنید، میتواند این تداخل را رفع کند.
ویندوز:
Network Connections < Control Panel > روی هر آداپتور غیرفعال کنید > Disable.
لینوکس:
برای لیست آداپتورها: `ip link show`
برای غیرفعال کردن: `sudo ip link set <نام_آداپتور> down`
۹. قطع کردن VPN
VPNها درخواستهای DNS را از طریق سرورهای خود هدایت میکنند. اگر سرورهای DNS VPN از کار افتاده باشند یا اشتباه پیکربندی شده باشند، حتی با اینترنت کاملاً سالم، با خطاهای DNS روبهرو میشوید.
VPN خود را قطع کنید و دوباره تست کنید. اگر بدون VPN همه چیز درست کار کرد، مشکل از تنظیمات DNS خود سرویس VPN است.
۱۰. بهروزرسانی درایور آداپتور شبکه (ویندوز)
درایورهای قدیمی یا خراب آداپتور شبکه میتوانند باعث خطاهای ناگهانی و مقطعی DNS شوند — بهویژه پس از بهروزرسانی ویندوز.
روی دکمهٔ Start راستکلیک کنید > Device Manager > بخش Network adapters را باز کنید > روی آداپتور خود راستکلیک کنید > Update driver < Search automatically for updated driver software.
۱۱. راهاندازی در حالت امن با قابلیت شبکه
اگر فکر میکنید یک برنامه شخص ثالث (مثل ابزارهای امنیتی، نرمافزارهای سیستمی یا افزونههای شبکه) در فرآیند تبدیل نام دامنه اختلال ایجاد کرده است، راهاندازی در حالت امن با قابلیت شبکه میتواند کمک کند.
در این حالت، فقط سرویسهای ضروری سیستم بارگذاری میشوند. اگر در حالت امن DNS بهدرستی کار کرد، یکی از برنامههای اجراشده در محیط عادی شما عامل مشکل است.
ویندوز:
کلید های ویندوز + R را فشار دهید> msconfig را تایپ کنید> به تب Boot بروید> گزینه Safe boot را تیک بزنید و Network را انتخاب کنید.
مک (Apple Silicon):
دستگاه را خاموش کنید → دکمهٔ پاور را نگه دارید تا گزینههای راهاندازی ظاهر شوند → دیسک سیستم را انتخاب کنید → Shift را نگه دارید و روی **Continue in Safe Mode** کلیک کنید.
مک (Intel):
دستگاه را ریستارت کنید و کلید Shift را فشار دارید تا لوگوی سیب ظاهر شود.
نحوه تغییر سرور DNS — گامبهگام
ویندوز ۱۰ و ویندوز ۱۱
• کلیدهای Windows + R را فشار دهید > `ncpa.cpl` را تایپ کنید > Enter را بزنید.
• روی اتصال فعال خود (Wi-Fi یا Ethernet) راستکلیک کنید > Properties.
• روی Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) دوبار کلیک کنید.
• گزینه Use the following DNS server addresses را انتخاب کنید.
• در قسمت Preferred DNS server: `8.8.8.8` را وارد کنید.
• در قسمت Alternate DNS server: `8.8.4.4` را وارد کنید.
• روی OK کلیک کنید و تمام پنجرهها را ببندید.
مک (Ventura، Sonoma و نسخههای جدیدتر)
• روی آیکون Wi-Fi یا Ethernet در نوار بالایی کلیک کنید > Details.
• در تب DNS، روی دکمه + کلیک کنید و `8.8.8.8` را اضافه کنید.
• دوباره روی + کلیک کنید و `8.8.4.4` را اضافه کنید.
• روی Done کلیک کنید.
اوبونتو / دبیان لینوکس
در اوبونتوهای جدید (۱۸.۰۴ و بالاتر) که از `systemd-resolved` استفاده میکنند، فایل پیکربندی را ویرایش کنید:
sudo nano /etc/systemd/resolved.conf
خطهای زیر را پیدا و ویرایش کنید:
DNS=8.8.8.8 8.8.4.4
FallbackDNS=1.1.1.1
سپس سرویس را ریستارت کنید:
sudo systemctl restart systemd-resolved
در سیستمهایی که مستقیماً از `etc/resolv.conf/` استفاده میکنند، این فایل را ویرایش کنید و خطوط nameserver را جایگزین یا اضافه کنید:
nameserver 8.8.8.8
nameserver 8.8.4.4
نحوه بررسی اینکه DNS شما بهدرستی کار میکند
پس از اعمال هر راهحل، از دستورات زیر برای تست سریع و دقیق عملکرد DNS استفاده کنید.
اگر پاسخ موفقیتآمیز باشد، یک آدرس IP معتبر دریافت میشود. اما اگر با خطاهایی مثل NXDOMAIN ، SERVFAIL یا اتصال قطع شده (timeout) روبهرو شدید، یعنی سیستم DNS هنوز بهدرستی کار نمیکند.
برای تشخیص سریعتر اینکه مشکل از خود DNS است یا از اتصال کلی شبکه، میتوانید مستقیماً یک آدرس IP را «پینگ» کنید:
اگر پینگ آدرس IP موفقیتآمیز باشد، اما وبسایتها باز نشوند، مشکل بدون شک از DNS است. اما اگر حتی پینگ IP هم شکست بخورد، یعنی اتصال اصلی شبکه شما قطع است — نه فقط تنظیمات DNS.
DNS نباید برای شما سردرد اضافه کند. سرورهای VPS و اختصاصی مدیریتشده KnownHost با پشتیبانی تخصصی ۲۴ ساعته، تمامی کارهای فنی مربوط به DNS — از پیکربندی و تنظیم نیمسرورها تا عیبیابی دقیق شبکه — را بهصورت کامل و بدون دغدغه برای شما انجام میدهند. برای جزئیات بیشتر، خدمات VPS مدیریتشده ما را بررسی کنید.
پرسشهای متداول
«سرور DNS پاسخ نمیدهد» یعنی چه؟
یعنی دستگاه شما درخواست تبدیل نام دامنه (مثل google.com) به آدرس IP را فرستاده، ولی هیچ پاسخی از سمت سرور DNS دریافت نکرده است. این میتواند ناشی از خاموش بودن سرور DNS، قطعی ارتباط بین دستگاه و آن سرور، تنظیمات اشتباه روتر، یا حتی خرابی کش DNS روی خود دستگاه شما باشد.
سریعترین راهحل برای «پاسخی از سرور DNS دریافت نشد» چیست؟
اول، کش DNS دستگاه خود را پاک کنید:
• در ویندوز: دستور `ipconfig /flushdns` را در خط فرمان اجرا کنید.
• در مک: دستور `sudo dscacheutil -flushcache && sudo killall -HUP mDNSResponder` را در ترمینال وارد کنید.
اگر مشکل باقی ماند، سرور DNS خود را به `8.8.8.8` (گوگل) تغییر دهید و روتر را ریستارت کنید. این سه مرحله، رایجترین علل خطا را در بیشتر موارد برطرف میکنند.
چرا ویندوز پیام «ممکن است سرور DNS شما در دسترس نباشد» را نمایش میدهد؟
این پیام زمانی ظاهر میشود که ابزار عیبیابی شبکه ویندوز تشخیص دهد سرور DNS تعیینشده در سیستم شما پاسخی نمیدهد. معمولاً دلیل آن یا خاموشی سرور DNS داخلی روتر است، یا مشکل از سمت ارائهدهنده اینترنت (ISP) میآید. تغییر دستی به سرورهای DNS گوگل (`8.8.8.8`) معمولاً بلافاصله مشکل را حل میکند.
چگونه خطای `DNS_PROBE_POSSIBLE` در کروم را رفع کنم؟
به آدرس `chrome://net-internals/#dns` بروید و روی گزینهٔ «Clear host cache» کلیک کنید تا کش DNS داخلی کروم پاک شود. سپس کش DNS سیستم خود را هم پاک کنید. اگر خطا ادامه داشت، DNS آداپتور شبکهتان را به `8.8.8.8` تغییر دهید. این خطا یعنی کروم در تست DNS نتیجهای نامشخص گرفته — و انجام یک جستجوی تازه معمولاً آن را برطرف میکند.
چگونه خطای «هیچ سرور DNS فعالی در دسترس نیست» را رفع کنم؟
این پیام در ویندوز نشان میدهد که هیچیک از سرورهای DNS موجود در تنظیمات شما پاسخی نمیدهند. راهحل قابل اعتماد و مؤثر این است که وارد تنظیمات TCP/IPv4 آداپتور شبکهتان شوید و بهصورت دستی `8.8.8.8` را بهعنوان سرور DNS اولیه و `8.8.4.4` را بهعنوان سرور جایگزین وارد کنید. این کار جایگزینی کاملی برای سرور DNS معیوبی است که روتر شما بهطور خودکار تنظیم کرده بوده.
آیا پاک کردن کش DNS امن است؟
بله، کاملاً امن است. پاک کردن کش DNS فقط لیست موقتی نامهای دامنههایی که اخیراً بازدید کردهاید را از حافظه دستگاه پاک میکند. هیچ تنظیمی تغییر نمیکند، هیچ دادهای از دست نمیرود و اتصال اینترنت شما هم قطع نمیشود. این کش بهصورت خودکار و در حین مرور وب، دوباره ساخته میشود.
چگونه خطاهای DNS را در مک رفع کنم؟
ترمینال را باز کنید و دستور زیر را اجرا کنید:
`sudo dscacheutil -flushcache && sudo killall -HUP mDNSResponder`.
اگر خطا ادامه داشت، به **تنظیمات سیستم → شبکه → انتخاب اتصال → جزئیات → تب DNS** بروید و آدرسهای `8.8.8.8` و `8.8.4.4` را اضافه کنید. در macOS Monterey و نسخههای جدیدتر، اجرای `killall -HUP mDNSResponder` ضروری است؛ چون دستور `dscacheutil` بهتنهایی کش را بهطور کامل پاک نمیکند.
چگونه بررسی کنم که DNS من بهدرستی کار میکند؟
در خط فرمان (ویندوز) یا ترمینال (مک)، دستور `nslookup google.com` را اجرا کنید. اگر DNS سالم باشد، یک آدرس IP معتبر برگردانده میشود. همچنین میتوانید `ping 8.8.8.8` را امتحان کنید؛ اگر این دستور موفق بود اما `ping google.com` شکست خورد، مشکل قطعاً از DNS است — نه از اتصال اصلی شبکه.